ՔԿ նախագահի հրամանով նոր ընթացակարգ է սահմանվել ընտանեկան և կենցաղային բռնության գործերով նախաքննության համար

ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահ Արթուր Պողոսյանի 2026 թվականի սեպտեմբերի 23-ի հրամանով սահմանվել են ընտանեկան և կենցաղային բռնության հատկանիշներով նախաձեռնված քրեական վարույթներով նախաքննության իրականացման առանձնահատկությունները։  Iravaban.net-ը տեղեկանում է Քննչական կոմիտեից։

Ըստ այդմ՝ Քննչական կոմիտեի տարածքային քննչական վարչությունների պետերը պետք է ընտանեկան և կենցաղային բռնության դեպքերով նախաքննություն իրականացնելու համար ընտրեն առնվազն երկու քննիչի, որոնք ունեն նման հանցագործությունների քննության ոլորտում փորձառություն և մասնագիտական պատրաստվածություն։ Միաժամանակ նախատեսվում է այդ քննիչների մասնակցությունը ընտանեկան և կենցաղային բռնության դեպքերով նախաքննության վերաբերյալ վերապատրաստումների և դասընթացների, այդ թվում՝ օտարերկրյա պետություններում անցկացվող միջոցառումներին։

Հրամանը հատուկ կարգավորում է նաև այն դեպքերը, երբ ընտանեկան և կենցաղային բռնության հատկանիշներով նախաձեռնված վարույթի շրջանակում քննիչը նախատեսում է կայացնել կամ նախաձեռնել կարևոր դատավարական գործողություններ։

Փաստաթղթով նախատեսված է, որ նման դեպքերում որոշակի գործողություններից առաջ պետք է համապատասխան զեկուցում ներկայացվի վերադաս ղեկավարությանը։ Հրամանի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետը թվարկում է, մասնավորապես, քրեական հետապնդում հարուցելու, չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդությունները, խափանման միջոցի տեսակի ընտրությունը, քրեական վարույթի կարճման որոշումը և մեղադրական եզրակացության կազմումը։

Հրամանը նախատեսում է նաև իրավիճակներ, որոնց դեպքում տեղեկությունը պետք է փոխանցվի վերադաս ղեկավարությանը։

Դրանց թվում են, օրինակ, այն դեպքերը, երբ խոսքը վերաբերում է երեխայի, հղի կնոջ կամ առանձնապես ծանր հանգամանքներով կատարված հանցագործության, ինչպես նաև մեկից ավելի անձանց կողմից կատարված բռնության դեպքերի։ Հրամանում առանձին անդրադարձ կա նաև նույն անձի կողմից նույն անձի նկատմամբ կրկին կատարված դեպքերին և նույն ընտանիքում տարբեր անձանց կողմից պարբերաբար կատարված բռնության դեպքերին։

Առանձին կարգավորում կա նաև այն դեպքերի համար, երբ ենթադրյալ հանցագործության վերաբերյալ հաղորդման պայմաններում վարույթ չնախաձեռնելու կամ այլ դատավարական որոշում կայացնելու հարց է առաջանում։

Դատարան ներկայացվող միջնորդությունների դեպքում ևս հատուկ կարգավորում կա,  որոշ դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է դատարանի կողմից քննարկվող դատավարական հարցի վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնել, դրա մասին ևս պետք է համապատասխան տեղեկատվություն ներկայացվի։

Այս կարգավորումները վերաբերում են, մասնավորապես, այն իրավիճակներին, երբ անհրաժեշտ է դատարանի միջոցով կիրառել խափանման միջոց կամ որոշակի այլ միջոցներ, ինչպես նաև ընտանեկան և կենցաղային բռնության դեպքով անհրաժեշտ է ներկայացնել համապատասխան միջնորդություն։

Նախաքննության համար սահմանվել են հստակ ժամկետներ։

Հրամանով սահմանվում են հետևյալ ժամկետները.

• ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դեպքում՝ 1 ամիս,
• միջին ծանրության հանցագործությունների դեպքում՝ 2 ամիս,
• ծանր հանցագործությունների դեպքում՝ 2,5 ամիս,
• առանձնապես ծանր հանցագործությունների դեպքում՝ 3 ամիս։

Նախատեսվում է նաև հատուկ ընթացակարգ այն դեպքերի համար, երբ նշված ժամկետը հնարավոր չէ պահպանել։ Նման դեպքում քննիչը պետք է ժամկետի լրանալուց առնվազն 10 օր առաջ ներկայացնի համապատասխան զեկուցագիր՝ նշելով ժամկետը չպահպանելու պատճառներն ու հանգամանքները, ինչպես նաև ներկայացնի առաջարկություն վարույթի հետագա ընթացքի վերաբերյալ։

Սա կարևոր է, քանի որ հրամանը ոչ միայն ժամկետ է սահմանում, այլև պահանջում է բացատրել, թե ինչու չի հաջողվել այդ ժամկետում ավարտել նախաքննությունը։

Հրամանը հատուկ անդրադառնում է ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձի հետ կապված հարցերին։ Մասնավորապես, նախատեսվում է որոշակի դեպքերում դատարան ներկայացվող միջնորդություններում հաշվի առնել բռնության ենթարկված անձի և նրա ընտանիքի անդամների անվտանգությանը վերաբերող հանգամանքները։ Փաստաթուղթը նաև նախատեսում է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկելու անհրաժեշտություն, երբ ընտանիքում առկա են բռնության ռիսկի հետ կապված հանգամանքներ։

Հրամանի 5-րդ կետով նախատեսվում է, որ ընտանեկան և կենցաղային բռնության հատկանիշներով նախաձեռնված քրեական վարույթների վերաբերյալ տվյալները պետք է ներկայացվեն համապատասխան ժամկետում։

Հաշվետվության մեջ ներառվում են, մասնավորապես՝

• ստացված հաղորդումների թիվը,
• նախաձեռնված քրեական վարույթների թիվը՝ նշելով Քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը,
• տուժող ճանաչված անձանց թիվը և սեռը,
• ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձի և տուժողի կապը,
• քրեական հետապնդման ենթարկված անձանց թիվը,
• ընտրված խափանման միջոցը,
• դատարան ուղարկված և վարույթում գտնվող քրեական վարույթների թիվը,
• ներկայացված միջնորդությունների թիվը։

Այսպիսով, հրամանը նախատեսում է ոչ միայն առանձին վարույթների նկատմամբ վերահսկողություն, այլև քանակական տվյալների պարբերական հավաքագրում։

Հրամանի 5-րդ կետով դրա պահանջների կատարման նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահվում է Քննչական կոմիտեի համապատասխան ղեկավարությանը, իսկ 6-րդ կետով նախատեսվում է, որ հրամանի կատարման նկատմամբ վերահսկողությունը վերապահվում է ՔԿ նախագահի տեղակալներին և ՔԿ նախագահի տեղակալներին՝ ըստ իրենց համակարգման ոլորտների։

Վերջին՝ 7-րդ կետով հրամանը հասցեագրված է ՔԿ նախագահի տեղակալներին, ՔԿ-ի նախաքննություն իրականացնող ստորաբաժանումների պետերին և մյուս համապատասխան պաշտոնատար անձանց։

Հղումը՝ Iravaban.net