ՌԴ-ն հնարավոր է կասեցնի կամ չեղյալ հայտարարի Հայաստանին գազի մատակարարման վերաբերյալ համաձայնագիրը. «Կոմերսանտ»
Ռուսաստանը հնարավոր է միակողմանի կարգով կասեցնի կամ չեղյալ հայտարարի 2013 թվականի դեկտեմբերին ստորագրված՝ Հայաստանին բնական գազի, նավթամթերքի և չմշակված ադամանդների մատակարարման մասին համաձայնագիրը, եթե Երևանը շարունակի ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը, գրում է «Կոմերսանտ» պարբերականը՝ հղում անելով ՌԴ էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլևի՝ Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանն ուղղված նամակին։ «Հայաստանի՝ Եվրոպական միության հետ փոխգործակցությունը խորացնելու գործնական քայլերը և Հայաստանի կառավարության հայտարարած ԵՄ-ին անդամակցելու ձգտումը վտանգում են ռուս-հայկական առևտրատնտեսական և ներդրումային համագործակցության հիմնարար բարձր մակարդակի պահպանումն ու զարգացումը, որի հիմքերից մեկը երկկողմ միջազգային պայմանագրերն են»,- ասված է նամակում։ Ըստ Ցիվիլևի՝ Հայաստանի՝ ԵՄ մուտք գործելու փորձերը «չեն համապատասխանում մեր երկրների կառավարությունների և տնտեսավարող սուբյեկտների միջև տասնամյակներ շարունակ հարգանքի և փոխշահավետության հիմքի վրա կառուցված գործընկերության բնույթին և Հայաստանի կենսական կարիքները արտոնյալ հիմունքներով ապահովելու ուղղությամբ բազմիցս ՌԴ ձեռնարկած գործնական քայլերին»։ ՌԴ էներգետիկայի նախարարությունը և Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը մեկնաբանություններ չեն տրամադրել։ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի քարտուղար Նազելի Բաղդասարյանը ևս չի պատասխանել «Կոմերսանտ»-ի հարցմանը։ 2013 թվականի համաձայնագրով Ռուսաստանն անժամկետ չեղարկել է Հայաստան նավթամթերքի, գազի և ադամանդների մատակարարման արտահանման մաքսատուրքերը։ Սա երկրի՝ ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու ճանապարհին ձեռնարկած հերթական քայլն էր, որին այսօր անդամակցում են նաև Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղրղզստանը և Ղազախստանը։ Ըստ համաձայնագրի՝ Մոսկվան Երևանին նավթամթերք և գազ է մատակարարում ինդիկատիվ հաշվեկշիռներով հաստատված ներքին սպառման ծավալներով, ընդ որում՝ արգելված է վերաարտահանումը երրորդ երկրներ։ Փաստաթղթով նախատեսվում է նաև, որ կողմերից որևէ մեկի նախաձեռնությամբ համաձայնագրի գործողությունը դադարեցնելու դեպքում շարունակում են գործել Ռուսաստանին փոխհատուցումներ վճարելու կամ չվճարված գումարները որպես ՌԴ-ի նկատմամբ պետական պարտք ճանաչելու՝ Հայաստանի պարտավորությունները՝ մինչև դրանց լիակատար կատարումը։ Հայաստանը գրեթե ամբողջությամբ բավարարում է իր պահանջարկը ռուսական գազի հաշվին։ 2025 թվականին «Գազպրոմը» երկիր է մատակարարել մոտ 2,7 միլիարդ խորանարդ մետր գազ։ Եվս մոտ 476 միլիոն խորանարդ մետր ստացվում է Իրանից՝ «Գազ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» ծրագրի շրջանակում. Հայաստանն Իրան է արտահանում էլեկտրաէներգիա (հիմնականում արտադրված Հրազդանի ՋԷԿ-ում), իսկ Իրանը Հայաստանին՝ բնական գազ՝ 1 խորանարդ մետր գազի դիմաց 3 կՎտժ հարաբերակցությամբ, նշում է պարբերականը։ Մինչև 2,5 միլիարդ խորանարդ մետր ծավալով մատակարարումների երկարաժամկետ պայմանագիրը կնքված է հայկական «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերության հետ։ 2013 թվականի պայմանագրին կից լրացուցիչ համաձայնագիրը, որը ստորագրվել է 2019 թվականի վերջին, Հայաստանի համար ռուսական գազի գինը սահմանել է 1000 խորանարդ մետրի դիմաց 165 դոլար, իսկ 2022 թվականին կողմերը պայմանավորվել են այն այս մակարդակում պահպանել ևս տասը տարով։ Ապրիլի սկզբին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպման ժամանակ նշել էր, որ Ռուսաստանը Հայաստանին գազ է վաճառում 1000 խորանարդ մետրի դիմաց 177,5 դոլարով, մինչդեռ Եվրոպայում այն այժմ արժե մոտավորապես 600 դոլար՝ 1000 խորանարդ մետրի դիմաց։ ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը մայիսի 25-ին հայտարարել էր, որ Հայաստանի համար գազի արտոնյալ գինը կդառնա շուկայական, եթե երկիրը լքի ԵԱՏՄ-ն։ Երևանը տարեկան առանց մաքսատուրքի ՌԴ-ից ներմուծում է մոտ 0,9-1 միլիոն տոննա նավթամթերք, գրում է պարբերականը։ Ընդ որում, վերջին տարիներին հանրապետությունը նկատելիորեն դիվերսիֆիկացրել է ներմուծումը։ Օրինակ՝ 2025 թվականին Հայաստանը ներմուծել է մոտ 120,7 հազար տոննա ԱԻ-92 բենզին, որից 50,6 հազար տոննան մատակարարվել է Ռուսաստանից, մնացած մատակարարումները եղել են Ռումինիայից (22 հազար տոննա) և Եգիպտոսից (40 հազար տոննա)։ ԱԻ-95-ի ներմուծումը կազմել է 74,7 հազար տոննա, որից Ռուսաստանից ներկրվել է ընդամենը 6 հազար տոննան, իսկ խոշորագույն մատակարարներ են դարձել Ռումինիան (35 հազար տոննա), Եգիպտոսը և Բուլղարիան։ Հայաստանը նաև վառելիքի գնումներ կատարելու հնարավորություններ ունի ԵՄ-ից, Թուրքիայից և Ադրբեջանից։ Մասնավորապես, Բաքուն 2025 թվականի դեկտեմբերից սկսել է Հայաստան մատակարարել բենզին և դիզվառելիք։ Ադամանդները 2016 թվականին հանվել են համաձայնագրի կարգավորման ոլորտից՝ Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ-ի պայմանագրին միանալու կապակցությամբ։ Հայաստան ներմուծվող բոլոր քարերի գրեթե 50%-ը ունի ռուսական ծագում։ Հղումը՝ News.am










